Llinell
amser forwrol Llŷn
1860
-1879
1861-
Drylliwyd stemar Ym Mhorth Neigwl.
1861 -
Daeth 715 o longau i Bortdinllaen yn ystod y flwyddyn.
1862 - Adeiladwyd y Barc "Mary Pughe" 765
tunnell ym Mhwllheli
1862 -
Chwef 2il, Cafodd y Sgwner "Diligence", (a adeiladwyd
yn Nefyn) ei dryllio yn Abersoch. 'Roedd yn cario cargo
o glai pibell ac yn teithio i Newry.
1863 - Adeiladwyd y Sgwner "Ocean Maid" yn
Nefyn.
1863 - Cafodd Robert Rees o Forfa Nefyn fedal
Efydd gan y R.N.L.I. am iddo achub 23 oddi ar y "Bodvel" a
llongau eraill a ddrylliwyd ym Mhorthdinllaen ar yr
un diwrnod.
1863 -
Rhag 3ydd, Cafodd y Sgwner "Bardsey" ei dryllio
oddi ar Borthdinllaen.
1864 - Sefydlwyd gorsaf bad achub Porthdinllaen.
Y "Cotton Sheppard" oedd y bad achub cyntaf
yno.
1864 - Collwyd y Sgwner "Racer" oddi
ar Enlli.
1865 - Drylliwyd llong o'r Awstralia oddi ar
Rhiw.
1866 - Rhag. 6ed drylliwyd y Sgwner "Henry
Catherine"
oddi ar Borth Neigwl un yn unig a gafodd ei achub.
1866 - Adeiladwyd y llongau "Robert Jones"
and "Isolina" yn Nefyn.
1866 - Collwyd y "Columbia" ym Mhorthdinllaen.
1866 - Sefydlwyd "The Provincial Shipowners Marine
Protection Society" yn Nefyn. Sefydlwyd hefyd y "Provincial
A.I. Mutual Marine Insurance Co".
1867 - Drylliwyd y Sgwner "Six Brothers" ym
Mhorthdinllaen.
1867 - Drylliwyd y Sgwner "Vine" o
Nefyn oddi ar Tudweiliog.
1868 -
Adeiladwyd y Sgwner "Joseph Nicholson" 99 tunnell
yn Nefyn gan Rees Davies. David Davies oedd y perchenog
.Fe'i collwyd yn 1884.
1868 - Drylliwyd llong a oedd yn cario coed
yn Aberdaron.
1868 - Sefydlwyd yr "Ancient Briton Mutual
Marine Insurance Society' yn Nefyn.
1869 - Collwyd y Sgwner "Voelas" yn
agos i Enlli.
1869 - Sefydlwyd y "Cambrian Freight and
Outfit Insurance Co." yn Nefyn.
1870 -
Adeiladwyd y Sgwner "Miss Pritchard" yn Nefyn.
1870- Ym
mis Hydref, drylliwyd y Llong Americanaidd y "Sorrento" ger
Llangwnnadl. 'Roedd ar daith o Lerpwl i New Orleans.
1870 -
Drylliwyd y Sgwner "Nymph" ym Mhorthdinllaen.
1870 - Sefydlwyd gorsaf bad achub Abersoch.
1872 - Sefydlwyd y "Victoria Mutual Marine
Insurance Society" yn Nefyn.
1872 - Sefydlwyd y "North Wales Mutual
Marine Marine Insurance Co." yn Nefyn.
1873 - Lansiwyd y Brig "Sybile Wynne" ym
Mhorthdinllaen. Yn y bore pregethodd Ieuan Gwyllt ar
fwrdd y llong.
1874 -
Drylliwyd y Sgwner "Reindeer" 75 tunnell (a adeiladwyd
yn Nefyn yn 1841) yn Enlli, roedd yn cario llechi i gwmni "Coles" o
LLundain.
1875 -
Ion. bu i'r stemar "Cardigan" a llong arall
daro yn erbyn eu gilydd ym Mae Ceradigion tra ar
daith o Geredigion i Felffast. Daeth ir lan ym Mhwllheli
yno y bu hyd nes y drylliodd yn llwyr.
1875 - Drylliwyd y Sgwner "Martha oddi
ar Pistyll.
1877 - Ffurfiwyd y "Britain Iron Sailing
Ship Co."
yn Nefyn.
1878-
Yr oedd cyfanswm gwerth y llongau a yswyriwyd gan wahanol
gwmniau yswyriant o Nefyn dros £2,000,000 yn y flwyddyn
yma.
1878 Cafwyd corn rhybudd ar Enlli am y tro cyntaf.
1878 - Lansiwyd y "W.D.Potts" sef
y Sgwner ddiwethaf a adeiladwyd ym Mhwllheli, hefyd
lansiwyd y Brig "Carl
& Louise" 183 tunnell.
1879 - Achubwyd 6 pan aeth y llong "Baron" i
drafferthion oddi ar Borthdinllaen.
1879 - Ffurfiwyd y "South Wales Iron Sailing
Ship Freight and Outfit Co." yn Nefyn.
1879 - Drylliwyd y Sgwner "Weaver" ym
Mhorthor, Aberdaron.

1880
- 1899
1880-
Lawnsiwyd y Sgwner "Venus" yr olaf a adeiladwyd
yn Nefyn.
1881- Ar
Fawrth y 3ydd, drylliwyd y llong "Royal Charter" o
Borthmadog ar Faen Mellt wrth iddi hwylio ar daith i Ddulyn.
1881- Ar
Hydref y 14eg drylliwyd y stemar "Cyprian" ym
Mhorth Cwmistir, Edern. Roedd 22 criw o bu farw 14.
1881 -
Drylliwyd y Sgwner "Miss Beck" ym Mhorthdinllaen.
1881 -
Ffurfiwyd y "Nefyn Shipowners Mutual Marine Protection
Assoc., Co."
1882 -
Ion 3ydd, Drylliwyd y Sgwner "Sedelous" (A adeiladwd
yn Nefyn yn 1849) ar dwmpath tywod ym Mhorthmadog roedd
yn cario mwyn haearn a dynameit.
1882 -
Drylliwyd y barc "Lady Hings" oddi ar Trefor.
1883 -
Drylliwyd y barc "Perseveranza" ym Mhorth Neigwl.
1884 -
Drylliwyd y Brig "Luther" o'r Alban ym Mhorth
Iago, tra ar daith o Dundee i Newfoundland.
1884 -
Sefydlwyd y "Prydain Steam Ship Co." yn Nefyn.
1888 -
Drylliwyd y Sgwner "Ann Jones" 85 tunnell o Bwllheli,
yn Humber.
1889 -
Sefydlwyd gorsaf bad achub ym Nhrefor.
1890 -
Cafodd y cwmni "Pwllheli and Nefyn Mutual Marine Insurance
Co." ei ddirwyn i ben.
1891 -
Sefydlwyd gorsaf bad achub Pwllheli. Y "Margaret Platt"
oedd y bad cyntaf yno.
1891 -
Drylliwyd y Sgwner "William" ym Mhorth Golmon.
1893 -
Mawrth 15ed, aeth y stemar "Glendarrock" i drafferthion
oddo ar Bwllheli, achubwyd 11.
1893 -
Gorff 7ed, boddwyd dau wedi i gwch droi drosodd mewn regata
yn Nefyn.
1894 -
Drylliwyd y Smac "Dauntless" o Jersey ym Mhorthdinllaen.
1894 -
Boddodd y Smac "Alpha" oddi ar Bwllheli.
1894 -
Caewyd gorsaf bad achub Trefor.
1896 -
Mehe 6ed. Drylliwyd y Sgwner "Idea" ym Mhorth
Neigwl.
1898 -
Drylliwyd dwy Sgwner y "Joseph Nickolson" a'r "Twelve
Apostles" ym Mhorth Neigwl.
1899-
Ar Orffennaf y 1af, bu farw 12 gyda'r mwyafrif yn blant,
mewn damwain oddi ar Bwllheli


1900
- 1919
1901- Drylliwyd
y Barque y "Stuart" yn Mhorth Ty Mawr, Llangwnnadl
'roedd ar daith i Seland Newydd o Lerpwl.
1901 -
Cafodd llong yn eiddo i "White Abbey" ei golchi
i'r lan ym Mhwllheli. Aeth i drafferthion fisoedd ynghynt.
1902 -
Drylliwyd y Sgwner "fossil" yn Llanbedrog.
1903 -
Dechreuwyd ar y gwaith adeladu ar yr harbwr ym Mhwllheli.
1904 -
Drylliwyd y Sgwner "Miss Prichard" (a adeiladwyd
yn Nefyn yn1870) oddi ar Cape wrath, roedd ar ei ffordd
i Copenhagen yn cario llechi.
1905 -
Drylliwyd y Sgwner "Gowerian" yn Abersoch.
1907 -
Maw 16eg, Drylliwyd y Sgwner "Brothers" a adeiladwyd
yn Nefyn, oddi ar Abersoch.
1908 -
Gwelwyd y llong deithio "Lusitania", oddi ar
arfordir Llyn.
1909 -
Mewn gwrthdrawiad, drylliwyd y Sgwner "Ann & Jane
Pritchard" a adeiladwyd ym Mhwllheli yn 1859.
1910 -
Drylliwyd y llong "Sarah" ym Mhorthdinllaen.
1912 -
Maw 28ain, Drylliwyd y Sgwner "Margaret & Elizabeth"
ym Mhorth Iago 'roedd yn cario glo i Rhiw.
1914 -
Ion, 26th, Drylliwyd y Sgwner "Harvest Home" yng
nghyffuniau Uwchmynydd, Aberdaron. 'Roedd yn cario clai.
1916 -
Ion, 2ail, Drylliwyd y llong "Porthalloch" yn
Sarn Padrig, Abersoch. Roedd yn cario "nitrate of
soda"
i Frisco.
1916 -
Gwelwyd nifer o longau tanfor o'r Almaen oddi ar arfordir
Llyn.
1917 -
Gwelwyd y llong deithio C.P.R. yn mynd heibio ar ei thaith
drwy swnt Enlli.
1917 -
Gwelwyd sawl gosgordd yn mynd heibio, oddi ar arfordir
Llyn.
1918 -
Cafoddd y llong deithio "Oransa" ei thorpidio
oddi ar Enlli.
1918-
Darganfeuwyd nifer o gyrff o'r llongau "Leinster"
a "Burutu" ar hyd arfordir Llyn.

1920
- 1941
1920-
Cynhaliwyd regata yn Nefyn, am y tro cyntaf ers blynyddoedd.
1924 -
Ffurfiwyd y "South Caernarfonshire Yacht Club".
1926 -
Cafwyd seremoni lansio yr "M.O.Y.E.", y bad achub
modur cyntaf yn Llyn ym Mhorthdinllaen.
1927 -
Caewyd gorsaf bad achub Abersoch.
1927 - Aeth
y Stemar "Matje" i'r lan ym Mhorthdinllaen.
1930 -
Sefydlwyd gorsaf gwylwyr y glanau ym Mhorthdinllaen..
1931 -
Cafwyd y bad achub modur "William Macpherson" ym
Mhwllheli.
1931 -
Caewyd gorsaf bad achub Cricieth
1932 - M.V.
Maraboe ddaeth I'r lan yn Ngharreg y Llam 28 ain 1932.
Tynnwyd hi oddiyno 29ain. Gan y tynfad Ranger.

1933 -
Maw 22ain. Cafodd cwch bach gada dau ddyn arno, a oedd
yn pysgota yn Nhudweiliog ei chwythu allan i'r mor a glaniodd
yn saff 35 awr yn ddiweddarach yn County Down yn Iwerddon.
1934 -
Awst. Suddodd y stemar "Pultney" mewn gwrthdrawiad
gyda s.s. "Thelma" oddi ar Enlli. 'Roedd yn cario
glo o Benmaenmawr.
1934 -
Hyd. Daeth y Stemar "Dimitros Inglesos" o Roeg
i'r lan ym Mhorthdinllaen iw thrwsio.
1934 -
Bu farw Mrs Jones Ty Coch Inn, yr unig ddynes "Harbourmaster"
yn y wlad.
1934 -
Gwelodd pobl Aberdaron yr R.M.S. "Queen Mary" yn
pasio ar ei thaith, heibio Enlli.
1935 -
Drylliwyd yr iot "Helfa" oddi ar Edern.
1935 -
Saith llong ryfel yn angori ym Mhorth Neigwl.
1937 - Daeth
yr s.s. "Oakvilla" ir lan ym Mhorth Nant.

1940 -
Adeiladwyd H.M.S. Glendower, safle hyfforddi y Lleng Brydeinig
yn Afonwen.
1940-
Cafodd tancer o'r iseldiroedd ei thynnu Borthdinllaen,
ar ôl cael ei bomio oddi ar Enlli.
1941-
Bomiwyd tancer olew ai rhoi ar dan oddi ar arfordir Llyn.
1942 -
Rhag. Tarodd y Stemar "Knut" o Ddenmarc ffrwydron
oddi ar Enlli. Glaniodd 15 o'r criw ym mad achub y llong
ym Mhorthdinllaen.
1942 -
Daeth llawer o ffrwydron i'r lan ar arfordir Llyn.
1951- Ddrylliwyd
yr "Amy Summerfield yn Nghaer Nant 1951.


AMGUEDDFA
HANESYDDOL A MORWROL LLYN, NEFYN
Hen
Eglwys y Santes Fair, Stryd y llan, Nefyn.
Ar
agor: Dechrau Gorffenaf hyd ganol Medi. Dydd Llun i Sadwrn:
10:3Oam - 4.30p.m. Dydd Sul: 2:OOp.m. - 4.00p.m. Mynediad:AM
DDIM - Rhoddion yn dderbyniol.

Cawn
ffotograffau, darluniau ac arteffactau yn dangos y cysylltiad
agos fu rhwng yr ardal a'r môr - adeiladu llongau
a llongau mawr yn hwylio'r byd gyda chriw a swyddogion
o Nefyn - yn ogystal a bywyd dyddiol ar droad y l9fed ganrif. |
Lleyn
Maritime Timeline
1860
-1879
1861-
A steamer was wrecked at Hell's mouth.
1861 -
715 vessels put in to Portdinllaen during the year.
1862 - The Barque "Mary Pughe" of
765 tons was built at Pwllheli.
1862 -
Feb 22nd, The Schooner "Diligence", built at
Nefyn, was wrecked at Abersoch whilst on a voyage to Newry
with a cargo of pipe clay.
1863 - The Schooner "Ocean Maid" was
built at Nefyn.
1863 - Robert Rees of Morfa Nefyn was awarded
the Bronze medal by the R.N.L.I. for saving 23 lives
from the "Bodvel"
and other vessels wrecked at Porthdinllaen on the same day.
1863 -
Dec 3rd., the Schooner "Bardsey" was wrecked
off Porthdinllaen.
1864 - Porthdinllaen lifeboat station established.
The first lifeboat there was the "Cotton Sheppard".
1864 - The Schooner "Racer" was lost
off Bardsey.
1865 - An Austrian sailing ship was lost off
Rhiw.
1866 - Dec. 6th the Schooner "Henry Catherine"
was wrecked at Hells mouth, only one soul was saved.
1866 - The Barques "Robert Jones" and "Isolina"
were built at Nefyn.
1866 - The Brigantine "Columbia" was
lost at Porthdinllaen.
1866 - The Provincial Shipowners Marine Protection Society
was formed at Nefyn. Also the Provincial A.I. Mutual Marine
Insurance Co.
1867 - The Schooner "Six Brothers" was
wrecked at Porthdinllaen.
1867 - The Schooner "Vine" of Nefyn
was lost off Tudweiliog.
1868 -
The Schooner "Joseph Nicholson" 99 tons, was
built at Nefyn by Rees Davies. The owner/master was David
Davies. Lost 1884.
1868 - A ship carrying timber was wrecked at
Aberdaron.
1868 - Ancient Briton Mutual Marine Insurance
Society formed at Nefyn.
1869 - The Schooner "Voelas" was lost
near Bardsey.
1869 - Cambrian Freight and Outfit Insurance
Co. formed at Nefyn.
1870 -
The Schooner "Miss Pritchard" built at Nefyn.
1870- In
October the American ship "Sorrento" on a passage
from Liverpool to New Orleans was wrecked off Llangwnnadl.
1870 -
The Schooner "Nymph" was wrecked at Porthdinllaen.
1870 - The lifeboat station was established
at Abersoch.
1872 - Victoria Mutual Marine Insurance Society
established at Nefyn.
1872 - North Wales Mutual Marine Marine Insurance
Co. formed at Nefyn.
1873 - The Brig "Sybile Wynne" was
launched at Porthdinllaen. On the morning of her launch,
Ieuan Gwyllt preached aboard her.
1874 -
The Schooner "Reindeer" 75 tons, built at Nefyn
in 1841 was wrecked at Bardsey with a cargo of slates for
Coles of London.
1875 - Jan. the steam ship "Cardigan" collided
with another steamer in Cardigan Bay whilst on a passage
from Cardigan to Belfast. She drifted ashore at Pwllheli
where she became a total wreck.
1875 - The Schooner "Martha was wrecked
off Pistyll.
1877 - Ancient Britain Iron Sailing Ship Co.
formed at Nefyn.
1878-
The combined valuation of vessels insured with various
insurance companies in Nefyn, totalled over £2,000,000
during this year.
1878 - A fog horn was established at Bardsey.
1878 - The last Schooner to be built at Pwllheli,
the"W.D.Potts"
& the Brig "Carl & Louise" 183 tons, were
launched.
1879 - 6 lives were saved when the Steam ship "Baron"
was in distress off Porthdinllaen.
1879 - The North and South Wales Iron Sailing
Ship Freight and Outfit Co., formed at Nefyn.
1879 - The Schooner "Weaver" was wrecked
at Porthor, Aberdaron.

1880
- 1899
1880-
The last schooner to be launched at Nefyn was the "Venus"
1881- On
march 3rd, the "Royal Charter" of Porthmadog
wrecked on Maen mellt whilst in balast on route for Dublin.
1881- On
October 14th The Leyland steamer the "Cyprian" was
wrecked at Porth Cwmistir, Edern. Of the crew of 22,
only 8 survived.
1881 -
The Schooner "Miss Beck" lost at Porthdinllaen.
1881 -
Nefyn Shipowners Mutual Marine Protection Assoc., Co. formed.
1882 -
The Nefyn built Schooner "Sedelous" (1849) was
wrecked on Porthmadog bar on 3rd Jan., with a cargo of
Iron ore and dynamite.
1882 -
The Barque "Lady Hings" wrecked off Trefor.
1883 -
The Barque "Perseveranza" stranded at Hells Mouth.
1884 -
The Scottish Brig "Luther" wrecked at Porth Iago,
whilst on a passage from Dundee to Newfoundland.
1884 -
Prydain Steam Ship Co. formed at Nefyn.
1888 -
The Schooner "Ann Jones" 85 tons, of Pwllheli,
lost in the Humber.
1889 -
Lifeboat station established at Trefor.
1890 -
Pwllheli and Nefyn Mutual Marine Insurance Co. was wound
up.
1891 -
Pwllheli lifeboat station established. The first lifeboat
there was the "Margaret Platt".
1891 -
The Schooner "William" was wrecked at Porth Colmon.
1893 -
March 15th, the steam ship "Glendarrock" in distress
off Pwllheli, 11 lives saved.
1893 -
July 7th, two men drown through capsizing during the Nefyn
regatta.
1894 -
The Smack "Dauntless" of Jersey, wrecked at Porthdinllaen.

1894 -
The Smack "Alpha" sank off Pwllheli.
1894 -
Trefor lifeboat station closed.
1896 -
June 6th. the Schooner "Idea" wrecked at Hells
Mouth.
1898 -
The Schooners "Joseph Nickolson" and "Twelve
Apostles" wrecked at Hells Mouth.
1899-
On July 1st, 12 lives, mostly children were lost in a boating
accident off Pwllheli.

1900
- 1919
1901- The
Barque "Stuart"
was wrecked at Porth Ty Mawr, Llangwnnadl whilst on a passage
from Liverpool to Newzealand.

1901 -
A ship belonging to "White Abbey" was washed
ashore at Pwllheli. It had foundered in the Irish sea 15
months previously.
1902 -
The Schooner "fossil" was wrecked at Llanbedrog.
1903 -
Work stsrted on the new harbour at Pwllheli.
1904 -
The Schooner "Miss Prichard" (Built 1870 at Nefyn),
was lost off Cape wrath, bound for Copenhagen with slates.
1905 -
The Schooner "Gowerian" was wrecked at Abersoch.
1907 -
March 16th, The Schooner "Brothers" built at
Nefyn, was lost off Abersoch.
1908 -
The "Lusitania", the Cunard liner, was seen passing
the Llyn coast.
1909 -
The Schooner "Ann & Jane Pritchard" (built
Pwllheli 1859) was lost in a collision.
1910 -
The Ketch "Sarah" was wrecked at Porthdinllaen.
1912 -
March 28th, The Schooner "Margaret & Elizabeth"
wrecked at Porth Iago whilst carrying a cargo of coal for
Rhiw.
1914 -
Jan, 26th,The Schooner "Harvest Home" was wrecked
near Uwchmynydd, Aberdaron with a cargo of china clay.
1916 -
Jan, 2nd, The ship "Porthalloch" wrecked at Sarn
Padrig, Abersoch. It was bound for 'Frisco with a cargo
of nitrate of soda.
1916 -
A number of German Submarines were sighted off the coast
of Llyn.
1917 -
The C.P.R. liner seen passing through Bardsey sound.
1917 -
Many convoys seen passing the coast of Llyn.
1918 -
The Liner "Oransa" torpedoed off Bardsey.
1918-
A large number of bodies from the ships "Leinster"
and the "Burutu" washed ashore along the coast
of Lleyn.

1920
- 1941
1920-
Nefyn sailing regatta held again for the first time in
years.
1924 -
South Caernarfonshire Yacht Club formed.
1926 -
Christening ceremony for "M.O.Y.E.", the first
motor lifeboat in Llyn at Porthdinllaen.
1927 -
Abersoch lifeboat station closed.
1927 - The
steam ship "Matje" was driven ashore at Porthdinllaen.

1930 -
Coastguard station established at Porthdinllaen.
1931 -
The motor lifeboat "William Macpherson" stationed
at Pwllheli.
1931 -
Criccieth lifeboat station closed.
1932 - The
M.V. Maraboe was grounded at Carreg y Llam between Pistyll
and Nant Gwrtheyrn. It was re-floated the following day
with the assistance of the tug "Ranger".
1933 -
March 22nd. A small fishing boat with two men onboard,
were blown out to sea off Tudweiliog. They landed in County
Down in Ireland 35 hours later.
1934 -
Aug. The steam ship "Pultney" with a cargo of
coal from Penmaenmawr, sunk in a collision with the s.s. "Thelma"
off Bardsey.
1934 -
Oct. The Greek steamer "Dimitros Inglesos" put
into Porthdinllaen for repairs.
1934 -
Death of Mrs Jones Ty Coch Inn, the only woman Harbourmaster
in the country.
1934 -
The R.M.S. "Queen Mary" was seen passing Bardsey
by the people of Aberdaron.
1935 -
The yacht "Helfa" wrecked off Edern.
1935 -
Seven destroyers anchored at Hells Mouth.
1937 - The
s.s. "Oakvilla" ashore at Porth Nant.
1940 -
H.M.S. Glendower, a Naval shore training establishment
was built at Afonwen.
1940 -
Dutch tanker towed to Porthdinllaen, after being bombed
off Bardsey.
1941 -
Oil tanker bombed, and set afire off the coast of Llyn.
1942 -
Dec. The Danish steamer "Knut" hit a mine off
Bardsey. 15 members of the crew landed in the ships lifeboat
at Porthdinllaen.
1942 -
A large number of mines were washed ashore along the coasts
of Llyn.
1951 - The "Amy
Summerfield was wrecked at Nant Gwrtheyrn.

LLEYN
HISTORICAL & MARITIME MUSEUM, NEFYN
Old
St Mary's Church, Church Street, Nefyn
Open;
Beginning July to mid September. Monday to Saturday: lO.3Oam
- 4.3Opm Sundays: 2.OOpm - 4.OOpm
Admission;
FREE - Donations acceptable.
The
Museum is housed in the Old Church on the site of a 6th
century Celtic church. There is a weather vane shaped as
a full rigged ship on the tower.
Through
painting, photographs and artefacts is shown the local
maritime history including ship building, coasting vessels,
herring industry and also everyday life at the turn of
the 19th century.
Rhif
Elusen . Charity No. 514365
|